Sự phát triển của khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam trong những năm gần đây không thể tách rời vai trò định hướng và hỗ trợ của hệ thống chính sách, pháp luật và thể chế. Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch theo hướng đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương quan trọng nhằm tạo lập hành lang pháp lý thuận lợi, đồng thời huy động và phân bổ các nguồn lực cần thiết để thúc đẩy lĩnh vực này. Những chính sách này không chỉ góp phần định hình hướng đi cho nông nghiệp Việt Nam trong dài hạn mà còn đóng vai trò là bệ đỡ quan trọng cho các doanh nghiệp khởi nghiệp, đặc biệt là các startup ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, chế biến và phân phối nông sản.

Một trong những văn kiện có ý nghĩa định hướng chiến lược là Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16 tháng 6 năm 2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết đã xác định rõ mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, có khả năng thích ứng cao với biến đổi khí hậu và hội nhập sâu rộng vào thị trường quốc tế. Trong đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến được xem là trụ cột then chốt. Đặc biệt, Nghị quyết nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong nông nghiệp, từ quản lý sản xuất đến truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, chủ trương khuyến khích đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm, coi đây là động lực quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của nông sản Việt Nam.

Bên cạnh đó, Chương trình quốc gia phát triển công nghệ cao đến năm 2030 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt cũng đã khẳng định nông nghiệp công nghệ cao là một trong bốn lĩnh vực ưu tiên hàng đầu, cùng với công nghệ thông tin, công nghệ sinh học và công nghệ vật liệu mới. Chương trình đặt ra mục tiêu cụ thể về việc gia tăng tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong tổng giá trị toàn ngành, đồng thời thúc đẩy hình thành và phát triển hàng trăm doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao. Không chỉ dừng lại ở định hướng, chương trình còn hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên cả nước. Đây là nền tảng quan trọng để các startup tiếp cận công nghệ mới và từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đề án hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025 (Đề án 844) và các chương trình kế tiếp đã tạo nền tảng cho hoạt động khởi nghiệp nói chung, trong đó có khởi nghiệp nông nghiệp. Đề án hỗ trợ xây dựng mạng lưới vườn ươm, chương trình tăng tốc khởi nghiệp, kết nối startup với nhà đầu tư và hỗ trợ bảo hộ sở hữu trí tuệ. Nhiều cuộc thi khởi nghiệp chuyên ngành nông nghiệp như Startup Việt, AgriHack đã được tổ chức thường niên, phát hiện và tôn vinh các dự án tiềm năng.

Chính sách tín dụng ưu đãi dành cho nông nghiệp công nghệ cao được Ngân hàng Nhà nước triển khai thông qua các gói tín dụng với lãi suất thấp hơn mặt bằng chung, thời hạn vay dài hơn phù hợp với chu kỳ sản xuất nông nghiệp. Nghị định 55/2015/NĐ-CP và Nghị định 116/2018/NĐ-CP về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn đã tạo cơ chế cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nông hộ tiếp cận vốn vay để đầu tư công nghệ. Một số ngân hàng thương mại như Agribank, BIDV, Vietcombank đã xây dựng sản phẩm tín dụng riêng cho lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao.

Chính sách đất đai cũng đang được điều chỉnh theo hướng thuận lợi hơn cho sản xuất nông nghiệp quy mô lớn. Luật Đất đai sửa đổi năm 2024 đã mở rộng hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp, kéo dài thời hạn giao đất, cho phép tập trung, tích tụ đất đai thông qua nhiều hình thức linh hoạt. Những thay đổi này tạo điều kiện để doanh nghiệp, startup xây dựng các dự án nông nghiệp công nghệ cao có quy mô đủ lớn, phát huy hiệu quả kinh tế theo quy mô.

Tuy nhiên, hệ thống chính sách vẫn còn một số hạn chế cần hoàn thiện. Quy trình thủ tục hành chính về đất đai, giấy phép đầu tư, chứng nhận tiêu chuẩn sản phẩm còn phức tạp, kéo dài. Việc tiếp cận vốn tín dụng đối với startup nông nghiệp vẫn gặp khó khăn do thiếu tài sản thế chấp và hồ sơ tài chính chưa hoàn thiện. Cơ chế bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với giống cây trồng, quy trình công nghệ cần được thực thi nghiêm túc hơn. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được tháo gỡ để hệ sinh thái khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao phát triển bền vững.

CASIC TỔNG HỢP