Du lịch bền vững không còn là khẩu hiệu thời thượng mà đã trở thành một yêu cầu cấp thiết và xu hướng kinh doanh sinh lời rõ rệt trong bối cảnh hiện nay. Khi thế hệ du khách mới – đặc biệt là Gen Z và Millennials – ngày càng đặt tiêu chí trách nhiệm môi trường và xã hội lên hàng đầu khi lựa chọn điểm đến, các startup du lịch xanh đang tìm thấy thị trường ngách màu mỡ, giàu tiềm năng tăng trưởng bền vững và khả năng mở rộng quy mô nhanh chóng.

Nhu cầu du lịch bền vững – Không còn là 'thiểu số'

Báo cáo của Booking.com cho thấy 83% du khách toàn cầu khẳng định du lịch bền vững là điều quan trọng, và 61% cho biết đại dịch COVID-19 đã khiến họ muốn du lịch có trách nhiệm hơn với môi trường. Đây không còn là thị trường của nhóm thiểu số mà đã trở thành xu hướng chủ đạo trên phạm vi toàn cầu, mở ra cơ hội rộng lớn cho các startup định vị mình trong không gian “du lịch xanh”, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Tại Việt Nam, nhận thức về du lịch bền vững ngày càng tăng, đặc biệt trong bối cảnh các điểm đến nổi tiếng như Hội An, Sa Pa, Hạ Long đang đối mặt với nguy cơ quá tải du khách và ô nhiễm môi trường. Nhiều startup đang chủ động xây dựng mô hình kinh doanh sáng tạo, lấy bảo tồn thiên nhiên và trao quyền cho cộng đồng địa phương làm cốt lõi, hướng đến phát triển bền vững lâu dài.

Các mô hình startup du lịch bền vững

Cuộc thi APEC Innovation 2024-2025 đã ghi nhận nhiều ý tưởng khởi nghiệp du lịch xanh sáng tạo: nền tảng kết nối du khách với lưu trú xanh, ứng dụng tính toán và bù đắp lượng carbon của hành trình, các tour sinh thái trách nhiệm và mô hình lợi nhuận chia sẻ công bằng với cộng đồng địa phương. Điều đáng chú ý là không ít trong số các ý tưởng này xuất phát từ vùng nông thôn và miền núi, nơi cộng đồng dân tộc thiểu số đang tìm kiếm sinh kế từ du lịch mà không đánh đổi bản sắc văn hóa.

Mô hình lưu trú thay thế (alternative accommodation) cũng đang bùng nổ. Các concept như glamping (cắm trại sang trọng), farmstay (lưu trú tại nông trại), và ecolodge (nhà nghỉ sinh thái) đang thu hút lượng lớn du khách sẵn sàng trả thêm phí để có trải nghiệm gần gũi thiên nhiên và có trách nhiệm với môi trường. Đây là mảnh đất màu mỡ cho startup Việt Nam ở vùng đồng bằng và miền núi.

Startup du lịch xanh Việt Nam và vùng ĐBSCL

Vùng đồng bằng sông Cửu Long với hệ sinh thái sông nước độc đáo, vườn quốc gia Tràm Chim, rừng ngập mặn Cà Mau và nền văn hóa miệt vườn đặc sắc là địa bàn lý tưởng cho mô hình du lịch sinh thái và cộng đồng. Nhiều sáng kiến khởi nghiệp ở Cần Thơ, Bến Tre, Tiền Giang đang khai thác tiềm năng này thông qua các tour du lịch miệt vườn, tham quan chợ nổi, trải nghiệm làm bánh dân gian và ngủ nhà dân.

Mô hình này không chỉ mang lại nguồn thu cho cộng đồng địa phương mà còn góp phần bảo tồn văn hóa và thiên nhiên. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là chuẩn hóa chất lượng dịch vụ, xây dựng câu chuyện thương hiệu hấp dẫn và kết nối với các kênh phân phối du lịch quốc tế.

Đầu tư vào startup du lịch bền vững – Xu hướng toàn cầu

Trên sân chơi toàn cầu, các quỹ đầu tư lớn như Sequoia Capital đang tập trung vào các startup du lịch bền vững và ứng dụng thân thiện với môi trường (Smartvel, 2024). Greether – startup kết nối phụ nữ du lịch với người dẫn đường địa phương nữ – đã nhận đầu tư từ Andreessen Horowitz, Expedia và Aleph1, đồng thời được vinh danh là Startup Du lịch của năm tại WTM London. Mô hình này tạo việc làm bền vững cho phụ nữ địa phương trong khi thúc đẩy du lịch có trách nhiệm.

Câu chuyện của Greether hay các startup eco-tourism đang thịnh hành ở Việt Nam đều cho thấy một nguyên tắc nhất quán: du lịch bền vững không mâu thuẫn với lợi nhuận. Trái lại, những startup biết cân bằng giữa giá trị kinh doanh và trách nhiệm môi trường – xã hội thường xây dựng được lòng trung thành khách hàng sâu bền và thu hút vốn đầu tư có chọn lọc hơn.

Casic tổng hợp