Fintech – Trụ cột mới của nền kinh tế số

Năm 2026, lĩnh vực công nghệ tài chính (Fintech) tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược chuyển đổi số quốc gia của Việt Nam. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Khoa học & Công nghệ, cả nước hiện có hơn 220 doanh nghiệp Fintech đang hoạt động, tăng gần 40% so với giai đoạn 2022–2023.

Tốc độ tăng trưởng người dùng dịch vụ tài chính số duy trì trên 20% mỗi năm, trong đó các phân khúc như thanh toán số, cho vay ngang hàng (P2P Lending), blockchain và ngân hàng mở (Open Banking) ghi nhận mức phát triển nhanh nhất.

Sự bùng nổ của Fintech không chỉ phản ánh xu hướng toàn cầu mà còn gắn liền với những đặc điểm đặc thù của Việt Nam: dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng smartphone vượt 80% và việc triển khai chiến lược tài chính toàn diện đến năm 2030.

Bức tranh hệ sinh thái Fintech Việt Nam

Hệ sinh thái khởi nghiệp Fintech tại Việt Nam hiện được hình thành từ 5 trụ cột chính gồm: startup Fintech, ngân hàng và tổ chức tài chính truyền thống, quỹ đầu tư mạo hiểm, cơ quan quản lý nhà nước, cùng hạ tầng công nghệ và các trung tâm đổi mới sáng tạo.

Nhiều doanh nghiệp tiêu biểu đã khẳng định vị thế trên thị trường như MoMo, VNPay, ZaloPay trong lĩnh vực thanh toán số; Tima, F88 trong cho vay công nghệ; Sky Mavis trong blockchain; hay Trusting Social với giải pháp chấm điểm tín dụng bằng trí tuệ nhân tạo.

Đáng chú ý, giai đoạn 2025–2026 chứng kiến làn sóng startup ứng dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) vào quản trị rủi ro, tư vấn tài chính cá nhân và tự động hóa dịch vụ ngân hàng.

Theo báo cáo e-Conomy SEA 2025–2026 của Google, Temasek và Bain & Company, quy mô nền kinh tế số Việt Nam đã vượt mốc 50 tỷ USD, trong đó dịch vụ tài chính số chiếm tỷ trọng ngày càng lớn.

Dòng vốn đầu tư: Tín hiệu phục hồi rõ nét

Sau giai đoạn trầm lắng toàn cầu 2022–2023, dòng vốn đầu tư vào startup Fintech tại Việt Nam đã phục hồi từ cuối năm 2024. Báo cáo của Do Ventures và NIC (2025) cho thấy tổng vốn đầu tư vào startup công nghệ đạt gần 1,8 tỷ USD, trong đó Fintech chiếm khoảng 28%.

Năm 2026, xu hướng đầu tư tập trung vào các lĩnh vực: hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, tài chính tích hợp (Embedded Finance), công nghệ tuân thủ (RegTech), cùng tài sản số và các ứng dụng blockchain hợp pháp.

Các quỹ đầu tư quốc tế như Sequoia Capital SEA, Golden Gate Ventures, Openspace Ventures tiếp tục duy trì sự hiện diện tại Việt Nam. Song song đó, các quỹ nội địa như VinaCapital Ventures và ThinkZone Ventures cũng đẩy mạnh chiến lược đầu tư giai đoạn sớm.

Hoàn thiện khung pháp lý – Đòn bẩy cho hệ sinh thái

Hành lang pháp lý ngày càng rõ ràng được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy Fintech phát triển. Năm 2025, Chính phủ chính thức triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) cho Fintech trong lĩnh vực ngân hàng, tạo điều kiện để các startup thử nghiệm mô hình kinh doanh trong môi trường kiểm soát rủi ro.

Bên cạnh đó, nhiều chính sách quan trọng đã được ban hành như Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi (2024), Chiến lược blockchain quốc gia đến năm 2030, hay đề án phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM với định hướng ưu tiên Fintech.

Những chính sách này góp phần tạo lập môi trường minh bạch, ổn định hơn cho cả nhà đầu tư và doanh nghiệp khởi nghiệp.

Cơ hội mở rộng cho startup Fintech

Thị trường Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa phát triển cho Fintech, đặc biệt ở các lĩnh vực:

• Tài chính toàn diện: Khoảng 30% người trưởng thành chưa tiếp cận đầy đủ dịch vụ ngân hàng, mở ra cơ hội cho các giải pháp tài chính hướng tới khu vực nông thôn, lao động tự do và doanh nghiệp siêu nhỏ. 

• Chuyển đổi số doanh nghiệp SME: Với hơn 800.000 doanh nghiệp đang hoạt động, nhu cầu về thanh toán số, quản trị dòng tiền và tín dụng số ngày càng gia tăng. 

• Thanh toán xuyên biên giới: Sự phát triển của thương mại điện tử và xuất khẩu dịch vụ số thúc đẩy nhu cầu về giải pháp thanh toán quốc tế minh bạch, chi phí thấp.

• Ứng dụng AI và dữ liệu lớn: Công nghệ AI đang được khai thác mạnh mẽ trong chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận và cá nhân hóa dịch vụ tài chính.

Những thách thức đặt ra

Bên cạnh tiềm năng lớn, hệ sinh thái Fintech Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức như: khung pháp lý chưa hoàn thiện, đặc biệt trong lĩnh vực tài sản số và DeFi; chi phí tuân thủ cao trong các quy định KYC, AML; cạnh tranh gay gắt từ ngân hàng số và các tập đoàn công nghệ lớn; cùng với đó là tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực blockchain và an ninh mạng.

Xu hướng siết chặt quản lý tài chính số trên toàn cầu cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị rủi ro đối với các startup.

Gắn kết với hệ sinh thái khởi nghiệp quốc gia

Fintech đang trở thành một trong những lĩnh vực trọng điểm trong Đề án 844 về hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia. Các trung tâm như Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Khu Công nghệ cao TP.HCM hay Đà Nẵng Innovation Hub đều ưu tiên phát triển doanh nghiệp Fintech.

Đồng thời, nhiều trường đại học như Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Quốc gia TP.HCM, RMIT Việt Nam đã triển khai chương trình đào tạo chuyên sâu về Fintech và blockchain, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Triển vọng giai đoạn 2026 – 2030

Các chuyên gia nhận định, giai đoạn 2026 – 2030 sẽ là thời kỳ tái cấu trúc mạnh mẽ của thị trường Fintech Việt Nam. Những doanh nghiệp sở hữu nền tảng công nghệ vững chắc, năng lực quản trị rủi ro tốt và khả năng mở rộng ra khu vực sẽ có lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Nếu tiếp tục duy trì môi trường pháp lý linh hoạt, chính sách hỗ trợ khởi nghiệp hiệu quả, đầu tư vào nguồn nhân lực và tăng cường hợp tác quốc tế, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm Fintech mới nổi trong khu vực Đông Nam Á.

Sự kết hợp giữa đổi mới sáng tạo, chính sách phù hợp và dòng vốn đầu tư chiến lược sẽ là yếu tố quyết định vị thế của Việt Nam trên bản đồ Fintech toàn cầu.

Casic tổng hợp