Trong những năm gần đây, hệ sinh thái khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể, với sự xuất hiện ngày càng nhiều mô hình thành công trên nhiều phân khúc khác nhau. Các doanh nghiệp khởi nghiệp không chỉ ứng dụng các công nghệ tiên tiến như tự động hóa, Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI) hay dữ liệu lớn (Big Data) vào sản xuất và quản lý nông nghiệp, mà còn góp phần nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và giảm thiểu tác động đến môi trường. Thành công của những mô hình này đã chứng minh tiềm năng to lớn của nông nghiệp công nghệ cao trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển bền vững, đồng thời tạo động lực mạnh mẽ, truyền cảm hứng cho thế hệ doanh nhân trẻ mạnh dạn đổi mới sáng tạo, tham gia giải quyết các bài toán thực tiễn của ngành nông nghiệp Việt Nam.

MimosaTEK là một trong những startup tiên phong trong lĩnh vực nông nghiệp chính xác tại Việt Nam. Được thành lập từ năm 2014, MimosaTEK phát triển hệ thống tưới tiêu thông minh sử dụng cảm biến IoT và nền tảng dữ liệu đám mây. Hệ thống này giúp nông dân giám sát độ ẩm đất, tự động điều khiển tưới nước từ xa qua smartphone, tiết kiệm đến 30 – 40% lượng nước và phân bón. Sản phẩm của MimosaTEK đã được triển khai tại nhiều trang trại trồng rau, hoa, cà phê trên cả nước và xuất khẩu sang các thị trường Đông Nam Á. Startup này đã gọi vốn thành công từ nhiều quỹ đầu tư và được vinh danh tại các cuộc thi khởi nghiệp trong nước và quốc tế.

AgriConnect tập trung giải quyết bài toán kết nối chuỗi cung ứng nông sản. Nền tảng công nghệ của AgriConnect kết nối trực tiếp nông dân với các đầu mối thu mua, siêu thị, nhà hàng, loại bỏ trung gian và minh bạch hóa giá cả. Ứng dụng tích hợp tính năng truy xuất nguồn gốc dựa trên blockchain, giúp người tiêu dùng kiểm tra thông tin sản phẩm qua mã QR. Mô hình này không chỉ giúp nông dân tăng thu nhập mà còn đảm bảo nguồn cung nông sản chất lượng, ổn định cho các doanh nghiệp phân phối.

Công ty TNHH Dalat Hasfarm là ví dụ tiêu biểu cho mô hình nông nghiệp công nghệ cao quy mô lớn. Sử dụng hệ thống nhà kính hiện đại nhập khẩu từ Hà Lan, tự động hóa toàn bộ quy trình từ gieo trồng, tưới tiêu đến thu hoạch, Dalat Hasfarm đã trở thành nhà sản xuất hoa tươi hàng đầu Đông Nam Á. Mỗi năm, công ty xuất khẩu hàng triệu cành hoa sang Nhật Bản, Australia, các nước ASEAN. Mô hình này chứng minh khả năng cạnh tranh quốc tế của nông nghiệp công nghệ cao Việt Nam khi có sự đầu tư bài bản về công nghệ và quản lý.

Nextfarm phát triển nền tảng quản lý nông trại số toàn diện, tích hợp IoT, AI và phần mềm quản lý doanh nghiệp nông nghiệp. Giải pháp của Nextfarm cho phép chủ trang trại theo dõi mọi hoạt động sản xuất trên một giao diện duy nhất: từ giám sát môi trường, điều khiển thiết bị tự động, quản lý nhân công đến lập kế hoạch tài chính, bán hàng. Startup đã hợp tác với hàng trăm trang trại trên toàn quốc và nhận được sự hỗ trợ từ các chương trình tăng tốc khởi nghiệp, quỹ đầu tư trong và ngoài nước.

Tập đoàn TH True Milk đại diện cho mô hình doanh nghiệp lớn ứng dụng công nghệ cao trong chăn nuôi bò sữa. Trang trại của TH tại Nghệ An sử dụng hệ thống quản lý đàn bò bằng chip điện tử, robot vắt sữa tự động, phần mềm phân tích dinh dưỡng và sức khỏe vật nuôi theo thời gian thực. Quy trình khép kín từ trồng cỏ, chăn nuôi đến chế biến sữa được kiểm soát chặt chẽ, đạt tiêu chuẩn quốc tế. TH True Milk là minh chứng cho thấy nông nghiệp công nghệ cao có thể mở rộng quy mô công nghiệp và xây dựng thương hiệu mạnh trên thị trường.

Mô hình hợp tác xã kiểu mới cũng đang ghi nhận nhiều thành công. Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Phú Quý (Long An) ứng dụng hệ thống nhà lưới, tưới nhỏ giọt và tiêu chuẩn VietGAP để sản xuất rau an toàn. Mô hình liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp phân phối đảm bảo đầu ra ổn định, nâng cao thu nhập cho xã viên gấp 2–3 lần so với canh tác truyền thống. Đây là hướng đi phù hợp để nhân rộng nông nghiệp công nghệ cao đến nông hộ nhỏ.

Các mô hình trên cho thấy sự đa dạng trong cách tiếp cận khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam: từ startup công nghệ cung cấp giải pháp, doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn đến hợp tác xã liên kết nông dân. Điểm chung của các mô hình thành công là sự kết hợp giữa công nghệ tiên tiến với hiểu biết sâu sắc về điều kiện sản xuất và thị trường nông nghiệp Việt Nam. Với chính sách hỗ trợ ngày càng cụ thể từ Nhà nước và nhu cầu tiêu dùng nông sản sạch ngày càng tăng, đây là lĩnh vực hứa hẹn tiếp tục bùng nổ trong giai đoạn tới.

CASIC TỔNG HỢP