Đến với phần 2, bài viết tiếp tục giới thiệu nội dung Kiến tạo văn hóa startup: Nền tảng vô hình quyết định sức mạnh và sự bền vững của doanh nghiệp.

2. Xác định giá trị cốt lõi – nền tảng của văn hóa

Giá trị cốt lõi là những nguyên tắc định hướng hành vi trong tổ chức. Đây không phải là những câu khẩu hiệu chung chung, mà phải phản ánh đúng cách startup muốn vận hành.

Một sai lầm phổ biến là sao chép giá trị từ các công ty khác mà không phù hợp với thực tế. Giá trị cốt lõi cần xuất phát từ chính người sáng lập và bối cảnh của doanh nghiệp.

Để xác định giá trị, có thể bắt đầu từ những câu hỏi: Chúng ta muốn được biết đến như thế nào? Điều gì là không thể thỏa hiệp? Chúng ta ưu tiên điều gì khi phải lựa chọn?

Một bộ giá trị hiệu quả thường không quá nhiều, nhưng phải rõ ràng và có thể áp dụng. Quan trọng hơn, giá trị phải được “sống” trong thực tế, không chỉ tồn tại trên giấy.

Để làm rõ hơn, mỗi giá trị cần được cụ thể hóa thành hành vi. Ví dụ, nếu giá trị là “minh bạch”, thì hành vi tương ứng là chia sẻ thông tin, báo cáo trung thực, không che giấu vấn đề. Nếu giá trị là “khách hàng là trung tâm”, thì hành vi là lắng nghe phản hồi, cải tiến sản phẩm dựa trên nhu cầu thực tế.

Một điểm quan trọng là giá trị cốt lõi cần được kiểm chứng qua các quyết định khó khăn. Khi mọi thứ thuận lợi, ai cũng có thể nói về giá trị. Nhưng khi phải lựa chọn giữa lợi nhuận và chất lượng, giữa tốc độ và sự cẩn trọng, giá trị thực sự mới được thể hiện.

Ngoài ra, cần tránh việc đưa ra quá nhiều giá trị. Một danh sách dài sẽ khiến mọi thứ trở nên mơ hồ và khó áp dụng. Thay vào đó, nên tập trung vào một số giá trị thực sự quan trọng và có khả năng tạo khác biệt.

Việc truyền thông giá trị cũng cần được thực hiện liên tục. Không chỉ trong tài liệu, mà trong các cuộc họp, trong phản hồi và trong cách khen thưởng. Khi một hành vi phù hợp với giá trị được ghi nhận, nó sẽ được củng cố và lan rộng.

Một yếu tố nâng cao là sự liên kết giữa giá trị và chiến lược. Giá trị không nên tách rời khỏi mục tiêu kinh doanh. Ví dụ, nếu startup theo đuổi đổi mới, thì giá trị cần khuyến khích thử nghiệm và chấp nhận rủi ro. Nếu theo đuổi hiệu quả, thì giá trị cần nhấn mạnh kỷ luật và trách nhiệm.

Cuối cùng, cần hiểu rằng giá trị cốt lõi không phải là thứ “viết một lần rồi xong”. Nó cần được rà soát và điều chỉnh khi tổ chức phát triển. Tuy nhiên, việc thay đổi cần có cân nhắc, tránh làm mất đi bản sắc ban đầu.

Khi giá trị được xác định rõ ràng và được thực thi nhất quán, nó sẽ trở thành nền tảng vững chắc cho văn hóa. Từ đó, mọi hành vi, quyết định và cách vận hành đều có một “trục định hướng”, giúp startup phát triển một cách có bản sắc và bền vững.

3. Xây dựng văn hóa thông qua hành vi lãnh đạo

Văn hóa không được tạo ra bằng lời nói, mà bằng hành động. Người lãnh đạo chính là người “định nghĩa” văn hóa thông qua cách họ làm việc mỗi ngày. Trong một startup, khoảng cách giữa lãnh đạo và đội ngũ rất gần, nên mọi hành vi của người đứng đầu đều được quan sát và “sao chép” một cách tự nhiên. Những gì lãnh đạo làm sẽ có sức ảnh hưởng lớn hơn rất nhiều so với những gì họ nói.

Nếu lãnh đạo nói về sự minh bạch nhưng lại không chia sẻ thông tin, đội ngũ sẽ không tin vào giá trị đó. Nếu nói về trách nhiệm nhưng không chịu trách nhiệm khi có vấn đề, văn hóa sẽ bị lệch hướng. Ngược lại, nếu lãnh đạo sẵn sàng thừa nhận sai lầm, minh bạch trong quyết định và kiên định với nguyên tắc, những hành vi đó sẽ lan tỏa và trở thành chuẩn mực chung.

Do đó, lãnh đạo cần nhất quán giữa lời nói và hành động. Sự nhất quán không chỉ thể hiện trong những quyết định lớn mà còn trong những hành vi nhỏ hàng ngày: cách phản hồi nhân viên, cách xử lý mâu thuẫn, cách ưu tiên công việc. Chính những chi tiết này mới là thứ “định hình” văn hóa thực sự.

Ngoài ra, lãnh đạo cần chủ động thiết kế môi trường để đội ngũ thực hành giá trị. Ví dụ, nếu đề cao sự sáng tạo, cần tạo không gian cho thử nghiệm, chấp nhận rủi ro và không trừng phạt sai lầm một cách cứng nhắc. Nếu đề cao hiệu suất, cần xây dựng cơ chế đo lường rõ ràng và minh bạch.

Một yếu tố nâng cao là khả năng “truyền dẫn văn hóa” qua các cấp quản lý. Khi startup phát triển, lãnh đạo không thể trực tiếp ảnh hưởng đến tất cả nhân sự. Do đó, cần xây dựng đội ngũ quản lý trung gian có cùng tư duy và giá trị, vì họ chính là người duy trì và lan tỏa văn hóa trong tổ chức.

Ngoài ra, lãnh đạo cũng cần biết khi nào nên giữ vững và khi nào nên điều chỉnh. Có những giá trị cần được bảo vệ, nhưng cũng có những cách thực thi cần thay đổi để phù hợp với giai đoạn phát triển. Sự linh hoạt nhưng không đánh mất cốt lõi là yếu tố quan trọng trong việc duy trì văn hóa.

Kết thúc phần 2, mời các bạn đón xem phần cuối của bài viết.

Casic tổng hợp