Mặc dù ngành logistics đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng hấp dẫn trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ và chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng mở rộng, con đường khởi nghiệp trong lĩnh vực này chưa bao giờ là dễ dàng. Các startup logistics không chỉ phải cạnh tranh trong một thị trường đông đúc mà còn đối mặt với hàng loạt rào cản về vốn, nhân lực, hạ tầng và pháp lý. Việc nhận diện rõ những thách thức này không nhằm mục đích “dọa nản” người khởi nghiệp, mà ngược lại, giúp họ chuẩn bị tốt hơn, xây dựng chiến lược phù hợp và nâng cao khả năng tồn tại trong một môi trường đầy biến động.

Cạnh tranh khốc liệt và cuộc chiến giá

Startup logistics tại Việt Nam không chỉ đối đầu với các doanh nghiệp nội địa giàu kinh nghiệm như Viettel Post hay Giao Hàng Tiết Kiệm, mà còn phải cạnh tranh với các tập đoàn quốc tế có tiềm lực mạnh như DHL, Kerry Express hay Ninja Van. Bên cạnh đó là sự xuất hiện liên tục của các startup mới trong cùng phân khúc, khiến thị trường trở nên chật chội và áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng. Một hệ quả dễ thấy là “cuộc chiến giá” diễn ra gay gắt, khi các doanh nghiệp liên tục giảm giá dịch vụ để thu hút khách hàng và giành thị phần. Điều này khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể, thậm chí nhiều doanh nghiệp chấp nhận lỗ trong giai đoạn đầu để mở rộng quy mô. Theo một số khảo sát trong ngành, cạnh tranh nội bộ được phần lớn doanh nghiệp logistics đánh giá là một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay.

Đòi hỏi vốn lớn, dòng tiền căng thẳng

Bên cạnh áp lực cạnh tranh, bài toán vốn và dòng tiền cũng là rào cản không nhỏ. Logistics là ngành đòi hỏi đầu tư liên tục vào hạ tầng, công nghệ và vận hành. Ngay cả khi theo đuổi mô hình “asset-light”, startup vẫn cần nguồn vốn đáng kể để xây dựng nền tảng công nghệ, phát triển mạng lưới và duy trì hoạt động. Đặc biệt trong mô hình B2B, việc khách hàng thanh toán chậm từ 30 đến 90 ngày trong khi doanh nghiệp phải chi trả chi phí vận hành ngay lập tức tạo ra áp lực dòng tiền rất lớn. Không ít startup đã rơi vào “bẫy tăng trưởng”, tức là mở rộng quá nhanh so với khả năng tài chính, dẫn đến mất kiểm soát và cuối cùng phải dừng hoạt động. Điều này cho thấy tăng trưởng nhanh chưa chắc đã là tốt nếu không đi kèm với quản trị tài chính chặt chẽ.

Chi phí logistics vẫn ở mức cao

Chi phí logistics Việt Nam hiện chiếm khoảng 16,5 – 16,8% GDP, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu 11,6%. FDI VIET NAM Dù đã giảm so với ước tính trước đây, con số này vẫn phản ánh hạ tầng giao thông chưa đồng đều, cảng biển quá tải và tắc đường đô thị — tất cả đều đẩy chi phí vận hành lên cao.

Thiếu hụt nhân lực trầm trọng hơn

Nghị định 168/2024/NĐ-CP siết chặt quy định giờ lái xe (không quá 4 giờ liên tục, tối đa 10 giờ/ngày) buộc doanh nghiệp phải tuyển thêm tài xế, trong khi nguồn cung nhân lực vốn đã thiếu hụt nghiêm trọng. Ngoài ra, tài xế mới còn phải có chứng chỉ hành nghề, nhưng quá trình đào tạo và cấp phép kéo dài, càng làm khó việc tuyển dụng. Lirc

Rào cản pháp lý và thủ tục hành chính

45,3% doanh nghiệp logistics coi rào cản pháp lý và thủ tục hành chính là thách thức chính. Thời gian thông quan xuất khẩu tại Việt Nam là 55 giờ — cao hơn mức trung bình của các nước ASEAN-4. Kinh tế và Dư báo Với startup giai đoạn đầu, chi phí tuân thủ là gánh nặng đáng kể.

Áp lực chuyển đổi số và xanh hóa

Các doanh nghiệp logistics muốn tồn tại buộc phải đẩy mạnh chuyển đổi số và đầu tư ứng dụng công nghệ mới, trong khi phần lớn là doanh nghiệp vừa và nhỏ với nguồn vốn và nhân lực hạn chế. VnEconomy Bên cạnh đó, xanh hóa và phát triển bền vững không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc, với luật chơi mới về giảm phát thải trong chuỗi cung ứng quốc tế. FDI VIET NAM

Bất ổn địa chính trị và thương mại toàn cầu

Bất ổn kinh tế - chính trị toàn cầu là thách thức được nhiều doanh nghiệp quan tâm nhất, với 82,4% doanh nghiệp ghi nhận đây là rủi ro hàng đầu. Diendandoanhnghiep Chính sách thuế quan của Mỹ với hàng châu Á và căng thẳng chuỗi cung ứng toàn cầu tác động trực tiếp đến nhu cầu vận chuyển — yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của bất kỳ startup nào.

Dù vậy, thị trường logistics Việt Nam được định giá khoảng 40 tỷ USD và dự kiến tăng trưởng 14–15%/năm đến 2025 VnEconomy, vẫn là mảnh đất đủ lớn cho những startup có chiến lược rõ ràng và khả năng thực thi tốt.

CASIC TỔNG HỢP