Con người là tài sản quý giá nhất của startup, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục nơi chất lượng sản phẩm và dịch vụ phụ thuộc rất nhiều vào đội ngũ. Xây dựng đội ngũ mạnh và văn hóa doanh nghiệp tích cực không chỉ giúp thu hút và giữ chân nhân tài mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững và khả năng vượt qua khó khăn.

Đội ngũ sáng lập (founding team) quyết định phần lớn thành công của startup. Nhà đầu tư thường nói họ "đầu tư vào người, không phải ý tưởng" vì ý tưởng có thể thay đổi nhưng đội ngũ mạnh sẽ tìm ra cách thành công. Đội ngũ lý tưởng cho EdTech startup cần sự kết hợp giữa người có chuyên môn giáo dục/sư phạm hiểu sâu về học tập và giảng dạy, người có kỹ năng công nghệ có khả năng xây dựng sản phẩm công nghệ, và người có năng lực kinh doanh biết cách phát triển thị trường, gọi vốn và quản lý doanh nghiệp.

ELSA Speak là ví dụ điển hình với bà Văn Đinh Lê Vũ - người có nền tảng giáo dục và kinh nghiệm gặp khó khăn trong phát âm tiếng Anh, kết hợp với đội ngũ kỹ sư AI hàng đầu từ Stanford. Topica được thành lập bởi ông Nguyễn Hải Ninh có kinh nghiệm sâu trong giáo dục đại học và đội ngũ quản lý dày dạn kinh nghiệm kinh doanh quốc tế. Sự đa dạng trong skillset và bổ trợ lẫn nhau giúp startup có cái nhìn toàn diện và giải quyết vấn đề hiệu quả hơn.

Tuyển dụng nhân tài trong giai đoạn đầu startup là thách thức lớn. Không có thương hiệu lớn, nguồn lực hạn chế, và rủi ro cao khiến việc cạnh tranh với các tập đoàn hoặc startup đã thành công khó khăn. Chiến lược thu hút nhân tài bao gồm chia sẻ tầm nhìn và sứ mệnh hấp dẫn - nhiều người tài năng muốn làm việc có ý nghĩa, tạo tác động xã hội, không chỉ vì lương cao. EdTech với mục tiêu cải thiện giáo dục, thay đổi cuộc sống người học có sức hút đặc biệt với những người đam mê giáo dục.

Cung cấp equity (cổ phần) cho nhân viên chủ chốt giúp họ trở thành đồng sở hữu, cùng hưởng lợi khi startup thành công. Chế độ ESOP (Employee Stock Ownership Plan) ngày càng phổ biến tại Việt Nam, giúp startup cạnh tranh với các công ty lớn về compensation. Tạo môi trường làm việc linh hoạt, sáng tạo, cơ hội học hỏi và phát triển nhanh hơn so với công ty truyền thống cũng là điểm hấp dẫn, đặc biệt với thế hệ trẻ.

Phát triển đội ngũ là quá trình liên tục. Training và upskilling đều đặn giúp nhân viên nâng cao năng lực, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ giáo dục thay đổi nhanh. Mentoring và coaching từ founder và senior giúp nhân viên junior phát triển cả về chuyên môn và soft skills. Nhiều startup EdTech Việt Nam tổ chức các buổi sharing session nội bộ, mời chuyên gia ngoài về chia sẻ, hoặc tài trợ cho nhân viên tham gia hội nghị, khóa học chuyên ngành.

Văn hóa doanh nghiệp (corporate culture) là DNA của startup, định hình cách nhân viên làm việc, tương tác và ra quyết định. Văn hóa mạnh giúp thu hút đúng người, giữ chân nhân tài và tạo hiệu suất cao. Các giá trị cốt lõi cần được xác định rõ ràng và sống động trong mọi hoạt động, không chỉ là khẩu hiệu trên tường. Nhiều startup EdTech đặt "học sinh là trung tâm", "chất lượng giáo dục trên hết", "đổi mới không ngừng" làm giá trị cốt lõi.

Văn hóa học hỏi (learning culture) đặc biệt quan trọng cho EdTech startup. Nếu công ty muốn thúc đẩy học tập cho người khác, bản thân cần là tổ chức học tập. Khuyến khích nhân viên thử nghiệm, chấp nhận thất bại như cơ hội học hỏi, chia sẻ kiến thức công khai giúp tạo môi trường đổi mới. Google's 20% time, nơi nhân viên dành 20% thời gian cho dự án cá nhân, đã sinh ra Gmail và Google News, có thể được áp dụng linh hoạt trong startup.

Transparency - minh bạch - trong thông tin, quyết định và tài chính giúp xây dựng niềm tin và sự gắn kết. Buffer, một startup công nghệ, công khai lương của tất cả nhân viên theo công thức rõ ràng, tạo công bằng và tin tưởng. Nhiều startup EdTech Việt Nam tổ chức họp toàn công ty định kỳ chia sẻ tình hình kinh doanh, kế hoạch phát triển, thách thức đang đối mặt để mọi người hiểu rõ bức tranh toàn cảnh.

Diversity and inclusion - đa dạng và hòa nhập - mang lại góc nhìn phong phú, sáng tạo tốt hơn. Đội ngũ đa dạng về giới tính, độ tuổi, background giúp thiết kế sản phẩm phù hợp với nhiều đối tượng người dùng khác nhau. Tạo môi trường ai cũng cảm thấy được tôn trọng, lắng nghe và có cơ hội phát triển bình đẳng là yếu tố quan trọng để giữ chân nhân tài.

Work-life balance - cân bằng công việc và cuộc sống - ngày càng được nhân viên, đặc biệt thế hệ millennials và Gen Z, coi trọng. Mặc dù startup thường đòi hỏi làm việc cật lực, nhưng văn hóa "làm việc đến chết" không bền vững và gây ra burnout. Chính sách làm việc linh hoạt, remote work, nghỉ phép đầy đủ, không khuyến khích overtime quá mức giúp nhân viên duy trì năng suất dài hạn.

Performance management - quản lý hiệu suất - cần công bằng, rõ ràng với mục tiêu đo lường được. OKR (Objectives and Key Results) được nhiều startup công nghệ áp dụng, giúp liên kết mục tiêu cá nhân với mục tiêu công ty, theo dõi tiến độ minh bạch. Feedback thường xuyên, không chỉ đánh giá cuối năm, giúp nhân viên điều chỉnh kịp thời. Recognition - ghi nhận đóng góp - qua lời khen, thưởng, hoặc cơ hội thăng tiến tạo động lực mạnh mẽ.

Tại Việt Nam, thách thức trong xây dựng đội ngũ EdTech bao gồm thiếu nhân lực kết hợp giữa giáo dục và công nghệ, cạnh tranh gay gắt về nhân tài công nghệ với mức lương ngày càng cao, và tâm lý ổn định khiến nhiều người tài năng chọn công ty lớn thay vì startup mạo hiểm. Tuy nhiên, các startup thành công đã chứng minh rằng với tầm nhìn rõ ràng, văn hóa mạnh mẽ và cơ hội phát triển hấp dẫn, hoàn toàn có thể xây dựng đội ngũ xuất sắc. Như ông Nguyễn Hải Ninh (Topica) chia sẻ: "Tuyển người giỏi hơn bạn, trao quyền cho họ, và tạo môi trường để họ phát huy tối đa năng lực - đó là bí quyết xây dựng đội ngũ mạnh".

CASIC TỔNG HỢP